Բառի Մը Ծնունդը

Բառի Մը Ծնունդը Ձեզմէ շատերուն կը պատահի, որ իրենց տնտնացող դպրոցականին թելադրեն՝  «աճապարէ՛, bus-ը  հասնելիք է»: Ուրիշներ իրենց կարգին եւ այլազան առիթներով օգտագործած են այս նոյն բառը, որ մասնաւորաբար սփիւռքի մէջ եւ արեւմտահայերուս (արդէն երբէն ի վեր նաեւ՝  սփիւռքացած արեւելահայերու) բառամաթերքին անքակտելի մասը կը կազմէ…իրերու տրամաբանական բերումով: Երբ գրեթէ ամբողջ եւրոպան ու Ամերիկան ալ հետը որդեգրած…

«Վառիլ» բային նշանակութիւնը

ՎԱՌԻԼ ՆՇԱՆԱԿԷՐ… ԶԻՆՈՒԻԼ Վառիլ Ներսէս Շնորհալի ունի Վարդանանց նուիրուած բանաստեղծութիւն մը՝ «Նորահրաշ»-ը, որ արդարօրէն կը նկատուի մեր հոգեւոր  գրականութեան գոհարներէն  մէկը եւ  որուն առաջին երկու տողեը կ’ըսեն. Նորահրաշ պսակաւոր  եւ զօրագլուխ առաքինեաց, Վառեցար զինու հոգւոյն արիաբար ընդդէմ մահու: Եթէ ըսենք, որ զինու՝ գործիական հոլովն է զէն(ք) բառին, այսինքն՝ զէնքով, ապա ակնկալելի է, որ այս երկու տողերը  հեշտութեամբ  ըմբռնելի …

Վտանգը

Վտանգը Մենք իրար անցանք, երբ ըսուեցաւ, թէ UNESCO-ն արեւմտահայերէնը մեռնող լեզուներու շարքին դասած է: Իրար անցանք, մերժեցինք, ճիշդ չէ ըսինք, եւ արեւմտահայերէնը պահպանելու համար աշխատանքներ տարուեցան՝ խորհրդաժողովներ, հայրենի կառավարութեան ուղղուած դիմումներ, որ եթէ սփիւռքը ի վիճակի չէ, գոնէ Հայաստանը իր վրայ վերցնէ արեւմտահայերէնը փրկելու առաքելութիւնը: Արեւմտահայերէնի գիտակներ սկսան համացանցի միջոցով արեւմտահայերէն սորվեցնել՝ սխալները սրբագրելով, նոյնիսկ…

Լեզուին մթագնումը

Լեզուին մթագնումը Գիտեմ որ երկրի ներկայի այս մտահոգիչ կացութեան մէջ, ուր ամէն գրիչ շարժող քաղաքական իրադարձութիւններու ակէն ջուր կը խմէ, եւ այնքան առատ, որ թերթերը կը յորդին տեղեկատուական ու վերլուծական յօդուածներով, իսկ աղբիւրն ալ ոչ չորնալու, ոչ ալ նուազելու յոյս ունի,- ի մեծ բաւարարութիւն լրատուական ցանցերուն,- այս իրարանցումին մէջ լեզուի մասին խօսիլը քիչ մը պնդերեսութիւն…

Լեզուասպանութիւնն ալ Ցեղասպանութիւն է․ Վրէժ-Արմէն

Լեզուասպանութիւնն ալ Ցեղասպանութիւն է Երբ չենք դադրիր խօսելէ հայերէնի իմացութեան կարեւորութեան մասին, յաճախ կը լսենք նկատողութիւններ, թէ ո՞վ է կարեւորութիւն տուողը, առանց լաւ հայերէն գիտնալու ալ կարելի է մեր կեանքը ապրիլ, լաւ հայ ըլլալ, ի վերջոյ ո՜վ է, որ այդպիսի հայերէն պիտի գործածէ եւ այլն։ Ապրիլ 24-ի նուիրուած այս յօդուածով կ’ուզեմ վկայակոչել երիտասարդ ամերիկացի մասնագէտ…

Արմէնիա. Նուիրականացած՝ «Է»-ով

ԱՐՄԷՆԻԱ. ՆՈՒԻՐԱԿԱՆԱՑԱԾ՝ «Է»-ՈՎ   1.Նպատակ եւ պատճառ «Ալիեւ զայն պարգեւատրեց պատերազմի մէջ առանցքային դեր ունենալու համար»: Ի՞նչ կը կարծէք, թէ կը նշանակէ այս նախադասութիւնը: Ալիեւ զայն պարգեւատրեց՝ ա) որպէսզի առանցքային դե՞ր մը ունենայ ան, թէ՞՝  բ) որովհետեւ ան արդէն ունեցած է նման առանցքային դեր մը: Մի՛ աճապարէք, փորձեցէք լաւ մտածել ու վերլուծել, վասնզի շատ խոր վերլուծումի կը արօտի ան,…

Ճանչնանք մեր բառերը (15) – Կարենա՞լ, թէ՞ կրնալ…

Ճանչնանք մեր բառերը. Կարենա՞լ, թէ՞ կրնալ… Ի մտի ունիմ… չարաշուք կարենալ բայը, որուն, անցնոշ  երկու շաբաթներուն, յատկացուցի քանի մը յօդուած՝ կանխազգուշական ցանկերով, եւ որը, սակայն, անարգել կը շարունակէ իր «յաղթական» երթը. ամօթալի՜ երթը: Ան է՛ր եւ կը մնա՛յ համազգային խարան մը արեւմտահայուն ճակատին: Եւ միայն արեւմտահայը կրնար այսքան հպարտութեամբ ցուցադրել իր խարանը: Կու տամ մեր ամբողջ պատմութիւնը…

Ճանչնանք մեր բառերը (14) – Մեր սերտած շաղկապները

Ճանչնանք մեր բառերը. Մեր սերտած շաղկապները» 1. Նաեւ, այլեւ, եւս, ալ Հայերէնը մաս կը կազմէ շաղկապներով հարուստ լեզուներու: Ան ունի մօտաւորապէս 90 շաղկապ, որոնք կը բաժնուին երկու խումբի. ա) Համադասական շաղկապներ՝ մօտաւորապէս 40 հատ: բ)  Ստորադասական շաղկապներ՝ մօտաւորապէս 50 հատ: Համադասական շաղկապները  կը կապեն բառեր ու անկախ նախադասութիւններ: Համադասական շաղկապի  տիպարն է եւ/ու. օրինակ՝ –Է՜հ,…

Ճանչնանք մեր բառերը (13) – «մտապատկեր»

Ճանչնանք մեր բառերը. «մտապատկեր» 1-Մտապատկեր Արդի հայերէնի սակաւ գործածուող եւ նուազ ծանօթ եզրերէն մէկն է: Մեր բառարաններէն Գայայեանը (1938) տակաւին չունի  զայն: Առաջինը կը գտնենք Մալխասեանի բացատրականին մէջ (1944) իբրեւ՝ –«Առարկայի կամ երեւոյթի պատկերը, որ ծագում է մեր գիտակցութեան մէջ զգայարանքների   միջոցով»: Արեւմտահայ հետաագայ բառարանագիրները՝ հայր Ճիզմեճեան (1954), Տէր Խաչատուրեան (1968), հայր Կռանեան (1982)  մօտաւորապէս…

Ճանչնանք մեր բառերը (12) – Հնդեւրոպական եւ հայերէն համահունչ բառեր

Ճանչնանք մեր բառերը (12) – Հնդեւրոպական եւ հայերէն համահունչ բառեր Հայերէնի՝ հնդեւրոպական ուրոյն ճիւղ մը ըլլալը առաջին պաշտպանողը եղաւ գերմանացի լեզուաբան Հայնրիխ Հիւբշմանը, որ ստուար հատոր մը նուիրած է իր այս տեսակէտի պաշտպանութեան: Ստորեւ բերուած յօդուածը այդ վարկածին համահունչ  քանի մը բառերու մէկ համեստ նախաճաշակն է: v > գ           –vin>գին(ի)           Գինի հասկացութեան  հնդեւրոպական հնագոյն արտայայտութիւնը…